👈قاعده حرز در سرقت مستوجب حد
💥کلیات از شروطی که برای قطع ید سارق متذکر شدهاند، محرز بودن، مال مسروقه است. به عبارت دیگر، در سرقت حد قطع دست اجرا نمیشود، مگر اینکه مال مسروقه از حرز خارج شدهباشد. از این رو قاعدهی "لا قطع الا فی حرز"، یک قاعدهی کلی در اجرای حد سرقت محسوب میشود.
💥تعریف حرز واژهی حرز، در لغت به معنای طلسم،پناه و ستر میباشد. تعریف فقهی و اصطلاحی حرز نیز از معنای لغوی او دور نیست به هر حال تعریف حقوقی و فقهی است که جزئیات این مفهوم و عناصر آن را روشن مینماید. تعریف فقهی حرز را نیز فقها این چنین بیان کرده؛ حرز مکانی است که از چشم اشخاص مخفی میباشد. همچنین دو مستند از امام صادق(ع) و شیخ طوسی نیز دربارهی تعریف فقهی حرز وجود دارد.
💥مصادیق مشتبه از حرز ١- سرقت از جیب (جیب بری): مشهور فقها براین نظرند که اگر سرقت از جیب رویین باشد، دست قطع نمیشود و اگر سرقت از جیب زیرین باشد، دست قطع میشود.
همچنین روایات وارده در این موضوع ٣ دستهاند:
الف - مطلقا سرقت از جیب را موجب قطع میداند. ب- به طور مطلق نظر به عدم قطع دارد. ج- قائل به تفصیل شده اند.
٢- سرقت ثمره (میوه):
در این مورد، سه فرض قابل تصور است :
الف- میوه ها از درخت چیده شده و در حرز قرار گرفته باشد که در این فرض بدون تردید قطع اجرا خواهد شد. زیرا حرز صدق میکند. ب- میوه ها روی درخت بوده و درخت در باغ غیر محصور باشد که در این فرض حرز نیست، از این رو بی گمان قطع اجرا نخواهد شد. ج- میوه ها روی درخت بوده و درخت در باغ محصور باشد که در مورد این فرض بحث و مناقشه است.
٣- سرقت اجیر:
مطابق قاعده آنچه در اختیار فرد است، نسبت به او حرز ندارد. از این رو اگر در این مورد روایت نباشد، سرقت از مال مستاجر مستوجب قطع ید نیست و از مصادیق خیانت در امانت است.
٤- سرقت زوج و زوجه از یکدیگر: روایاتی بر این موضوع وارد شده و به آن حکم خاص بخشیده است، فقها در مورد سرقت از مال زوج گفتهاند؛ اگر زوجه از مال زوج به اندازه نفقهاش بردارد، سرقت نیست و اگرچه حرز شکسته باشد، حد نمیخورد. منبع:تلخیص از کتاب قواعد فقه محقق داماد.
